Thực hiện Văn bản của Trạm Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật khu vực I tỉnh Tuyên Quang về việc chăm sóc, phòng trừ sinh vật gây hại trên mạ và lúa mới cấy vụ Mùa năm 2026.
Hiện nay, bà con nông dân trên địa bàn xã đang tập trung gieo cấy lúa vụ Mùa năm 2026. Qua kiểm tra đồng ruộng của cán bộ khuyến nông, trên mạ và lúa mới cấy đã xuất hiện rải rác một số đối tượng sinh vật gây hại như: rầy, sâu đục thân 2 chấm, sâu cuốn lá nhỏ, ốc bươu vàng và chuột.
Dự báo trong thời gian tới, thời tiết tiếp tục diễn biến phức tạp, tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng này phát sinh, phát triển và gây hại. Nhằm bảo vệ tốt cho cây trồng sinh trưởng, phát triển Ủy ban nhân dân xã đề nghị cán bộ chuyên môn và Trưởng thôn hướng dẫn nhân dân thực hiện các biện pháp chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh như sau:
1. Biện pháp kỹ thuật chăm sóc mạ và lúa mới cấy
+ Chăm sóc mạ: Bón lót phân chuồng hoai mục hoặc tro rơm, rạ, phân lân nung chảy trước khi gieo mạ; duy trì đủ độ ẩm cho ruộng mạ. Khi có nắng nóng kéo dài cần áp dụng các biện pháp che phủ, chống nắng cho diện tích mạ mới gieo nhằm bảo đảm tỷ lệ mọc và sinh trưởng của cây mạ.
+ Chăm sóc lúa: Duy trì mực nước thích hợp trên ruộng (2 - 3 cm) để tạo điều kiện cho lúa bén rễ, hồi xanh và đẻ nhánh thuận lợi. Bón phân thúc đẻ nhánh sớm ngay sau khi lúa bén rễ, hồi xanh; kết hợp tỉa dặm, làm cỏ, sục bùn sau bón phân. Bón phân thúc đẻ nhánh đầy đủ, cân đối theo nhu cầu sinh trưởng, phát triển của cây lúa.
2. Một số biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại trên mạ và lúa mới cấy
Một là, đối với sâu đục thân 2 chấm
- Biện pháp canh tác và thủ công: Làm đất kỹ trước khi gieo cấy, dọn sạch cỏ dại phát quang bờ ruộng và cày vùi gốc rạ sớm để diệt nguồn sâu, nhộng từ vụ xuân chuyển sang; ngắt ổ trứng, thu bắt diệt trưởng thành trên mạ. Nhổ bỏ vùi xuống bùn đối với những dảnh bị sâu gây hại.
- Biện pháp hóa học: Phun tiễn chân mạ trước khi xúc mạ cấy từ 2-3 ngày để trừ sâu đục thân 2 chấm trên những diện tích mạ và trên lúa cấy có mật độ ổ trứng ≥ 0,5 ổ/m2 hoặc tỷ lệ dảnh bị sâu đục thân gây hại từ 5% số dảnh trở lên sử dụng một trong các loại thuốc như sau: Prevathon® 200SC, Voliam Targo 063SC, Chlorferan 240SC và các thuốc có cùng hoạt chất.
Hai là, đối với ốc bươu vàng
- Ốc bươu vàng gây hại chủ yếu ở giai đoạn mới gieo sạ và lúa cấy đến đẻ nhánh; ốc thường tập trung gây hại tại các ruộng trũng, gần kênh mương và suối.
- Biện pháp phòng trừ:
+ Trước khi gieo cấy cần tiến hành vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch cỏ dại, khơi rãnh xung quanh ruộng để ốc tập trung vào rãnh và thu bắt ốc bằng tay; ở đầu các dòng nước chảy sử dụng phên hoặc lưới chắn 3 lớp để ngăn không cho ốc xâm nhập vào ruộng gây hại.
+ Khi mật độ ốc bươu vàng từ 3 con/m2 trở lên, có thể sử dụng một trong các loại thuốc sau để phun trừ, như: Pazol 700WP; Dioto 830WG; Clodansuper 700WP và các thuốc có cùng hoạt chất.
Ba là, đối với rầy nâu, rầy lưng trắng
- Biện pháp canh tác: Không gieo, cấy lúa quá dày, bón phân N, P, K cân đối để cây sinh trưởng phát triển khoẻ, tăng sức đề kháng sâu bệnh. Thường xuyên phát quang cỏ bờ để hạn chế nơi trú ngụ của rầy.
- Phun phòng trừ khi mật độ rầy từ 20 con/khóm trở lên, phun bằng một trong các loại thuốc sau: Chess 50WG, Actara 25WG, Actador 100 WP, Anvado 100 WP, Nouvo 3.6EC hoặc các loại thuốc khác có cùng hoạt chất.
Bốn là, đối với chuột
- Biện pháp canh tác: Vệ sinh đồng ruộng, phát quang bờ bụi, làm sạch cỏ ven bờ để hạn chế nơi trú ngụ của chuột.
- Biện pháp thủ công: Đào bắt, bẫy chuột (sử dụng các loại bẫy kẹp, bẫy lồng...) đặt trên đường đi của chuột và tại khu vực bị gây hại.
- Biện pháp sinh học: Khuyến khích nhân dân nuôi mèo, chó để phát hiện hang chuột, săn bắt chuột; nghiêm cấm săn bắt các loài thiên địch của chuột như: rắn, cú mèo, cú lợn...
- Biện pháp hóa học: Sử dụng một trong các loại thuốc sau để diệt chuột như: Storm 0.005% Block Bait, Rat-kill 2%DP, Krats 0.005% Pellet, Racumin 0.75TP... Ưu tiên sử dụng thuốc có nguồn gốc sinh học, hạn chế thuốc có nguồn gốc hóa học.
Năm là, đối với bệnh nghẹt rễ vàng lá sinh lý
- Bệnh phát sinh chủ yếu trên các ruộng bón nhiều phân hữu cơ chưa ủ hoai mục, làm đất chưa kỹ, gốc rạ chưa phân hủy hết; gây hại nặng hơn trên các chân ruộng chua, trũng, thoát nước kém.
- Biện pháp phòng trừ:
+ Trước khi gieo cấy: Làm đất, cày bừa kỹ kết hợp với sử dụng các chế phẩm sinh học như: Trichoderma, Trichoderma AT, Compost Maker... để thúc đẩy quá trình phân hủy rơm rạ và các tàn dư thực vật; bón bổ sung vôi bột với lượng 15-20 kg/sào nhằm cải tạo đất, điều chỉnh độ pH và nâng cao hiệu quả phòng bệnh.
+ Đối với diện tích lúa đã bị bệnh: Ngừng bón phân đạm, tiến hành tháo cạn nước ruộng; bón bổ sung vôi bột và phân lân nung chảy, lượng mỗi loại từ 10-15 kg/sào, kết hợp làm cỏ, sục bùn để giải phóng khí độc trong đất, đặc biệt ở vùng rễ lúa. Sau khi cây hồi phục, sử dụng các loại phân bón lá như: Đầu Trâu 502, Siêu lân, Komic, Amino Humic, Trichoderma AT... để phun bổ sung, giúp cây phục hồi nhanh, sinh trưởng và phát triển tốt.
Sáu là, đối với bệnh lùn sọc đen hại lúa
- Triệu chứng: Giai đoạn mạ thường chỉ xuất hiện triệu chứng cây thấp lùn, còi cọc và xanh đậm. Giai đoạn đẻ nhánh, cây lúa xanh đậm và thấp lùn, một số lá bị xoắn đầu lá hoặc xoắn lá, rách mép lá; mặt sau lá có thể xuất hiện các u sáp nổi gồ chạy dọc đứt đoạn theo gân lá, dọc gân chính và bẹ lá. Một số dảnh xuất hiện các nhánh phụ mọc lên từ đốt thân và có nhiều rễ bất định tại các gốc nhánh phụ.
- Nguyên nhân: Bệnh lùn sọc đen do virus gây hại và rầy lưng trắng là môi giới truyền virus gây bệnh lùn sọc đen hại lúa.
- Biện pháp phòng trừ: Bệnh lùn sọc đen chưa có thuốc đặc trị; để hạn chế thấp nhất tác hại của bệnh, thường xuyên kiểm tra đồng ruộng để kịp thời phát hiện sớm, khi thấy cây lúa có biểu hiện triệu chứng của bệnh lùn sọc đen, bà con báo với Trưởng thôn và cán bộ Khuyến nông để cơ quan chuyên môn phối hợp với Trạm Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật khu vực I để lấy mẫu, gửi giám định bệnh và triển khai thực hiện các biện pháp phòng trừ theo hướng dẫn.
Bẩy là, đối với lúa cỏ
- Lúa cỏ là đối tượng dịch hại nguy hiểm, khó phòng trừ và có khả năng lây lan rất nhanh, xuất hiện chủ yếu trên các diện tích lúa gieo sạ, những vùng nông dân có tập quán sử dụng giống lúa tự để lại từ vụ trước.
- Áp dụng các biện pháp phòng chống lúa cỏ theo đúng hướng dẫn của Cục Bảo vệ thực vật.
Ủy ban nhân dân xã đặc biệt lưu ý bà con nông dân: Chỉ sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật có trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam. Khi phun thuốc phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc “4 đúng”, đúng nồng độ, liều lượng và hướng dẫn ghi trên bao bì để đảm bảo hiệu quả phòng trừ, an toàn cho người và môi trường.
Kính thưa toàn thể nhân dân!
Vụ Mùa là vụ sản xuất đối mặt với nhiều nguy cơ thời tiết cực đoan và dịch bệnh. Ủy ban nhân dân xã đề nghị bà con nông dân thường xuyên thăm đồng, chủ động áp dụng các biện pháp chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh kịp thời.
Trung tâm Dịch vụ công
