Công viên Địa chất Toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn được UNESCO công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu đầu tiên của Việt Nam vào tháng 10 năm 2010. Với diện tích hơn 2.345 km², độ cao trung bình từ 1.000 đến 1.600 mét so với mực nước biển, không chỉ là nơi lưu giữ những tầng địa chất có niên đại hơn 500 triệu năm, mà còn là không gian sinh tồn, sáng tạo văn hóa của nhiều thế hệ đồng bào các dân tộc vùng cao. Đây là một trong những di sản địa chất có giá trị đặc biệt của Việt Nam và thế giới.
Những tầng địa chất có niên đại hơn 500 triệu năm.
Toàn bộ khu vực là một quần thể địa chất độc đáo với các dãy núi đá vôi hùng vĩ, thung lũng sâu, hẻm vực kỳ thú cùng hệ thống hóa thạch phong phú, phản ánh rõ nét các giai đoạn phát triển địa chất qua nhiều thời kỳ. Đây được ví như một “bảo tàng địa chất ngoài trời” có giá trị khoa học, giáo dục và du lịch to lớn. Những dãy núi đá vôi nối tiếp nhau trùng điệp, những thung lũng sâu thẳm xen lẫn ruộng bậc thang, cùng những con đường đèo quanh co đầy thử thách. Nổi bật nhất là đèo Mã Pì Lèng, một trong tứ đại đỉnh đèo của Việt Nam, nơi du khách có thể chiêm ngưỡng sông Nho Quế xanh biếc uốn lượn dưới chân núi, tạo nên khung cảnh vừa hùng tráng vừa thơ mộng.
Hình ảnh sông Nho Quế xanh biếc.
Không chỉ nổi bật về địa chất, Cao nguyên đá Đồng Văn còn là vùng đất giàu bản sắc văn hóa, nơi sinh sống của 17 dân tộc anh em như Mông, Tày, Dao, Lô Lô, Giáy… Mỗi dân tộc mang theo những phong tục, tập quán, lễ hội truyền thống, kiến trúc nhà ở, trang phục và nghệ thuật dân gian đặc sắc, tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng, giàu bản sắc và đậm đà bản sắc dân tộc.
Trong điều kiện tự nhiên khắc nghiệt của cao nguyên đá, con người nơi đây vẫn bền bỉ lao động, sáng tạo, gắn bó mật thiết với thiên nhiên. Những nương ngô trên đá, những bản làng cheo leo giữa núi non đã thể hiện tinh thần kiên cường, ý chí vươn lên và khát vọng sống mạnh mẽ của đồng bào vùng cao.
Hình ảnh những nương ngô trên đá của đồng bào vùng cao.
Cao nguyên đá Đồng Văn không chỉ là niềm tự hào của tỉnh Tuyên Quang mà còn là tài sản chung vô giá của quốc gia và nhân loại. Tháng 10 năm 2025, Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn vinh dự được trao Giải thưởng “Điểm đến văn hóa khu vực hàng đầu châu Á năm 2025”. Đây không chỉ là niềm tự hào to lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Tuyên Quang, mà còn là minh chứng rõ nét cho vị thế ngày càng được khẳng định của du lịch Tuyên Quang trên bản đồ du lịch khu vực và quốc tế.
Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn vinh dự được trao Giải thưởng “Điểm đến văn hóa khu vực hàng đầu châu Á năm 2025”
Danh hiệu danh giá này ghi nhận những giá trị nổi bật về địa chất, văn hóa, lịch sử cùng nỗ lực không ngừng trong công tác bảo tồn, phát huy di sản gắn với phát triển du lịch bền vững. Đồng thời, đây cũng là cơ hội quan trọng để lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh Tuyên Quang – “Miền di sản và bản sắc”, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa nguyên sơ, giàu truyền thống; nơi con người thân thiện, mến khách; và nơi hội tụ cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, độc đáo bậc nhất Việt Nam.
Với danh hiệu “Điểm đến văn hóa hàng đầu châu Á”, Cao nguyên đá Đồng Văn tiếp tục khẳng định sức hút đặc biệt, để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng du khách trong nước và quốc tế, góp phần đưa Tuyên Quang trở thành điểm đến văn hóa – du lịch tiêu biểu của khu vực.
Thực hiện: Quỳnh Hương
